Với một hệ đèn tủ vàng cao cấp, bản vẽ và mô phỏng DIALux chưa trả lời hết câu hỏi của kiến trúc sư: ánh sáng trên khay thật, sau mặt kính thật, nhìn từ vị trí khách đứng sẽ ra sao. Mock-up chiếu sáng trên một tủ mẫu là bước chốt các câu hỏi đó trước khi đặt hàng toàn bộ. Bài này hướng dẫn bạn dựng tủ mẫu, đo gì, so gì và lập biên bản duyệt mẫu để dùng làm chuẩn nghiệm thu.
1. Sự thật kỹ thuật: những gì mô phỏng không cho bạn thấy
Phần mềm như DIALux evo tính tốt độ rọi và độ đồng đều trên mặt phẳng. Cách nhập file trắc quang được trình bày trong bài file IES đèn LED và mô phỏng DIALux. Nhưng mô phỏng khó thể hiện ba thứ quyết định cảm nhận trong tủ trang sức:
- Phản xạ trên mặt kính: vệt sáng và hình ảnh nguồn sáng in lên kính ở góc nhìn của khách.
- Màu trên vật liệu thật: vàng 24K, vàng 18K, bạch kim, đá quý, vải nhung lót khay.
- Độ lộ của nguồn sáng: thanh LED có bị nhìn thấy trực tiếp qua khe khung hay không.
The Lighting Practice, một văn phòng thiết kế chiếu sáng tại Mỹ, cho biết họ dùng mock-up chính vì có những trường hợp mà tính toán trên máy không lượng hóa được. Qua mock-up, họ chốt được độ sâu khoang tối thiểu và khoảng cách đặt đèn, đồng thời giúp chủ đầu tư nhìn tận mắt trước khi duyệt thiết kế.
2. Bối cảnh dự án: khi nào bắt buộc làm mock-up
Không phải dự án nào cũng cần tủ mẫu. Bạn nên đưa mock-up vào hồ sơ thiết kế khi có một trong các điều kiện sau:
- Dự án chuỗi, một mẫu tủ sẽ nhân ra nhiều cửa hàng.
- Tủ kính cong, tủ đảo, hoặc khung kim loại mạ vàng dễ phản chiếu nguồn sáng.
- Chủ đầu tư chưa thống nhất nhiệt độ màu giữa các khu vàng, bạc, kim cương.
- Thiết kế dùng LED ẩn trong khung, nơi chỉ vài milimét sai lệch là lộ điểm sáng.
Planlux, đơn vị thiết kế chiếu sáng cho chuỗi Atelier Rebul, mô tả cách họ dựng một cửa hàng mẫu gồm mặt kính trưng bày và các module kệ. Trên đó, họ thử nhiều phương án đèn ẩn và chú ý tới độ sâu lắp, vị trí gá để khách không nhìn thấy trực tiếp nguồn sáng. Dự án này giữ CRI trên 90 và 2700K làm nhiệt độ màu chủ đạo.
Mock-up nằm ở bước đệ trình và duyệt mẫu trong quy trình thi công chiếu sáng showroom trang sức 7 bước.
3. Thông số cần đo trên tủ mẫu
Tủ mẫu không chỉ để “nhìn cho đẹp”. Mỗi phương án phải có số đo đi kèm, để sau này nghiệm thu so được với chính mẫu đã duyệt.
| Hạng mục | Cách đo / kiểm | Mốc tham chiếu |
|---|---|---|
| Độ rọi trên khay | Máy đo lux đặt trên mặt khay, nhiều điểm | Quầy trang sức từ 1.000 lux (PacLights) |
| Độ đồng đều trên khay | Emin / Etb trên lưới điểm | ≥ 0,6 (PacLights) |
| Tỉ lệ tương phản tủ / nền | Lux trong tủ so với lux sàn bán hàng | Tỉ lệ nhấn khoảng 5×, 15×, 30×, 50× tùy mức nổi (Thorn) |
| CCT, CRI, R9 | Máy quang phổ cầm tay | Theo đặc tả đã duyệt; CRI > 90 |
| Phản xạ trên kính | Chụp ảnh từ 3 vị trí khách đứng, cùng thông số máy ảnh | Không thấy ảnh nguồn sáng trên kính |
| Độ lộ nguồn sáng | Nhìn từ chiều cao mắt đứng và ngồi | Không thấy chip LED trực tiếp |
| Nhiệt trong tủ kín | Đo nhiệt khoang trưng bày sau thời gian chạy | Xem bài kiểm soát nhiệt showcase |
Cách đặt mức nền và tỉ lệ tương phản được trình bày chi tiết trong bài thiết kế chiếu sáng theo lớp cho showroom. Cách xử lý vệt chói trên kính xem ở kiểm soát UGR và chói phản xạ trên mặt kính tủ.
4. Quy trình dựng và duyệt tủ mẫu
Bước 1 — Dựng tủ mẫu đúng vật liệu
Dùng đúng loại kính, khung, khay và vải lót của thiết kế. Tủ mẫu bằng vật liệu thay thế sẽ cho kết quả màu và phản xạ khác. Nếu không thể làm cả tủ, tối thiểu dựng một module đầy đủ một khoang trưng bày.
Bước 2 — Chuẩn bị các phương án đèn
Mỗi phương án thay đổi một biến: nhiệt độ màu, góc chiếu, hoặc vị trí rãnh. Ghi mã đèn, CCT và vị trí lắp cho từng phương án. Đèn dùng cho mock-up nên lấy từ lô đã qua bước kiểm tra đèn LED cao cấp khi nhận hàng.
Bước 3 — Dựng môi trường giống cửa hàng
Đặt tủ mẫu dưới mức sáng nền gần với sàn bán hàng thực tế. Tủ đo trong xưởng tối sẽ trông nổi hơn so với khi vào cửa hàng có đèn trần và ánh sáng mặt tiền.
Bước 4 — Trưng sản phẩm thật
Mời chủ đầu tư mang mẫu hàng thật: nhẫn, dây, bộ trang sức cưới, đồng hồ nếu có. Màu của đèn tủ vàng cao cấp chỉ chốt được trên sản phẩm thật. Nếu chủ tiệm cần tư vấn chọn nhiệt độ màu theo từng loại vàng, tham khảo hướng dẫn chọn đèn LED cho tủ vàng tại vngreen.vn.
Bước 5 — Đo, chụp, so sánh
Đo theo bảng ở mục 3. Chụp ảnh mỗi phương án với cùng cân bằng trắng, cùng khẩu, cùng tốc độ, cùng ISO. Đặt ảnh cạnh nhau khi họp duyệt.
Bước 6 — Chốt và niêm phong mẫu
Phương án được chọn ghi vào biên bản duyệt mẫu, có chữ ký kiến trúc sư, chủ đầu tư và nhà thầu. Giữ lại tủ mẫu hoặc ít nhất một bộ đèn mẫu đã niêm phong. Đây là chuẩn so sánh khi nghiệm thu chiếu sáng sau này.
5. Checklist biên bản duyệt mock-up
- ☐ Ảnh tủ mẫu, ghi rõ vật liệu kính, khung, khay, vải lót
- ☐ Mã đèn, CCT, góc chiếu, điện áp của phương án được chọn
- ☐ Số lô đèn và bảng số đo CRI, R9, CCT
- ☐ Lux trên khay và Emin / Etb
- ☐ Lux nền nơi đặt tủ mẫu, tỉ lệ tương phản tính được
- ☐ Ảnh phản xạ trên kính từ 3 vị trí khách đứng
- ☐ Kích thước rãnh LED và khoảng cách tới kính, cập nhật vào shop drawing
- ☐ Vị trí driver và kết quả đo nhiệt khoang
- ☐ Thông số máy ảnh dùng khi chụp
- ☐ Chữ ký kiến trúc sư, chủ đầu tư, nhà thầu; ngày duyệt
Với các dự án cũ đã có tủ, phần thi công lắp đèn trên tủ hiện hữu được trình bày ở bài thiết kế thi công đèn tủ vàng.
Câu hỏi thường gặp
Mock-up có thay được mô phỏng DIALux không?
Không. Mô phỏng cho bạn bố trí đèn và độ rọi trên toàn mặt bằng. Mock-up kiểm những gì mô phỏng khó thể hiện: phản xạ kính, màu trên sản phẩm thật và độ lộ nguồn sáng. Hai bước bổ sung cho nhau.
Có cần làm mock-up cho từng cửa hàng trong chuỗi?
Thường chỉ cần cho mỗi mẫu tủ khác nhau. Khi mẫu tủ, vật liệu và mã đèn giữ nguyên, kết quả duyệt dùng lại được. Khi đổi kính, đổi khung hoặc đổi nhà cung cấp đèn, bạn nên làm lại.
Nên so bao nhiêu phương án nhiệt độ màu?
Ít phương án thì dễ quyết. Mỗi lần chỉ đổi một biến để biết chính xác khác biệt đến từ đâu. Ghi rõ CCT của từng phương án trong biên bản.
Tủ mẫu đặt ở đâu khi duyệt?
Tốt nhất tại công trình hoặc trong không gian có mức sáng nền gần với cửa hàng. Đo trong xưởng tối dễ dẫn tới chọn mức sáng tủ thấp hơn nhu cầu thực tế.
Kết quả mock-up dùng thế nào khi nghiệm thu?
Bảng số đo và ảnh của mẫu đã duyệt là chuẩn so sánh. Khi nghiệm thu, bạn đo lại cùng hạng mục trên tủ thật và đối chiếu với biên bản duyệt mẫu.
Liên hệ kỹ sư G-Tech
📞 Gọi 0938 07 48 49 — gửi bản vẽ mặt bằng hoặc số lượng tủ.
Kỹ sư G-Tech trả lại sơ đồ bố trí đèn và bảng vật tư trong 48 giờ.
📍 TP.HCM · Hà Nội — thi công toàn quốc
Datasheet các dòng đèn có tại trang tài liệu kỹ thuật.
Nguồn tham khảo
- The Lighting Practice — The Role of Lighting Mock-Ups
- Planlux — Atelier Rebul Stores (cửa hàng mẫu, đèn ẩn, CRI > 90)
- PacLights — mức lux khu bán hàng và quầy trang sức, độ đồng đều
- Thorn Lighting — tỉ lệ chiếu sáng nhấn so với nền