Góc chiếu ghi trên datasheet đèn rọi là góc mà cường độ sáng còn 50% giá trị tại tâm. Đường kính vùng sáng trên mặt khay tính bằng d = 2 × h × tan(θ/2). Trong đó h là khoảng cách từ đèn tới khay, θ là góc chiếu. Một đầu rọi 15° đặt cách khay 25 cm cho vùng sáng khoảng 6,6 cm.
Khay trang sức nhỏ (nhẫn trơn, mặt dây, vàng 0,1 chỉ) cần vùng sáng vừa với nhóm món, không tràn ra cả khay. Bài này đưa bảng tra đường kính vùng sáng theo góc chiếu và chiều cao lắp. Kiến trúc sư và nhà thầu dùng bảng để chỉ định đầu rọi ray mini đúng góc, đúng số lượng ngay trên bản vẽ.
Bảng tra đường kính vùng sáng
Đơn vị: cm. Tính theo d = 2h·tan(θ/2), làm tròn 1 chữ số.
| Khoảng cách đèn → khay (h) | 15° | 30° | 45° |
|---|---|---|---|
| 15 cm | 3,9 | 8,0 | 12,4 |
| 20 cm | 5,3 | 10,7 | 16,6 |
| 25 cm | 6,6 | 13,4 | 20,7 |
| 30 cm | 7,9 | 16,1 | 24,9 |
| 40 cm | 10,5 | 21,4 | 33,1 |
| 60 cm | 15,8 | 32,2 | 49,7 |
Hệ số nhân nhanh: 15° → d ≈ 0,26h; 30° → d ≈ 0,54h; 45° → d ≈ 0,83h. Khi đèn chiếu nghiêng, vệt sáng thành hình elip, trục dài tăng theo góc nghiêng. Bảng trên áp dụng cho đèn chiếu thẳng xuống.
Chọn góc chiếu theo nhóm món
| Nhóm món trên khay | Kích thước nhóm | Gợi ý với h = 20–30 cm |
|---|---|---|
| 1 nhẫn chủ, 1 mặt dây | 3–5 cm | 15° |
| Nhóm 3–5 nhẫn trơn, vàng mini | 6–10 cm | 15° (h = 25–30 cm) hoặc 30° (h = 15–20 cm) |
| Hàng khuyên tai, dây chuyền ngắn | 12–20 cm | 30° |
| Cả khay 30 × 40 cm | Toàn khay | Dùng thanh LED nền, không dùng đầu rọi |
Nguyên tắc: vùng sáng bằng hoặc lớn hơn nhóm món 20–30%. Vùng sáng nhỏ hơn nhóm món làm món ở rìa tối. Vùng sáng quá lớn làm mất độ tương phản giữa món nhấn và nền khay.
Khoảng cách giữa các đầu rọi trên ray
Với khay nhiều nhóm món, khoảng cách giữa hai đầu rọi nên bằng khoảng cách giữa hai nhóm món. Kiểm hai điều kiện trên bản vẽ:
- Không chồng vệt: khoảng cách tâm hai vệt ≥ đường kính vệt, để mỗi nhóm có điểm nhấn riêng.
- Không có vùng tối giữa nhóm: nền khay đã có thanh LED chiếu đều, nên khoảng giữa hai vệt không cần đầu rọi phủ.
Ví dụ khay dài 120 cm, ray cách khay 25 cm, mỗi nhóm nhẫn rộng khoảng 8 cm. Chọn 15° (vệt 6,6 cm) hơi nhỏ, chọn 30° (vệt 13,4 cm) phù hợp. Bố trí 4–5 đầu rọi cách nhau 25–30 cm.
Công suất và CCT
Ray đặt gần khay (15–30 cm) dùng đầu rọi công suất nhỏ. Độ rọi tăng theo bình phương khi h giảm, nên đầu rọi công suất lớn đặt gần dễ làm món nhỏ cháy sáng trên ảnh. Chọn công suất từ cường độ sáng (cd) trên datasheet và mức lux mục tiêu, không chọn theo cảm quan.
Đầu rọi cùng CCT với thanh LED nền trong tủ. Tủ vàng 3000K, tủ kim cương và bạch kim 4000K. Chỉ định CRI tối thiểu theo dòng đèn và yêu cầu phiếu đo của đúng mã.
Cách tính độ rọi tại tâm vệt sáng (E = I/h²) có trong bài tính độ rọi điểm cho đèn âm trần góc hẹp.
Khi đèn chiếu nghiêng
Ray thường lắp sát mép trước hoặc mép sau tủ, nên đầu rọi phải nghiêng để chiếu vào khay. Khi nghiêng góc α so với phương thẳng đứng, vệt sáng thành elip. Trục ngắn gần bằng giá trị trong bảng tra. Trục dài kéo về phía xa đèn.
Công thức cho trục dài: L = h × [tan(α + θ/2) − tan(α − θ/2)]. Ví dụ h = 25 cm, θ = 15°, α = 30°:
- tan(37,5°) ≈ 0,767; tan(22,5°) ≈ 0,414.
- L ≈ 25 × (0,767 − 0,414) ≈ 8,8 cm.
- So với 6,6 cm khi chiếu thẳng, trục dài tăng khoảng 33%.
Góc nghiêng càng lớn, vệt sáng càng dài và độ rọi tại tâm càng giảm. Giữ α ≤ 30° cho khay trang sức nhỏ. Nghiêng hơn thì dời ray vào gần trục khay.
Khoảng cách h theo loại tủ
| Loại tủ | Vị trí ray | h thường gặp |
|---|---|---|
| Tủ quầy kính thấp | Khung trên, mặt dưới nắp kính | 15–25 cm |
| Tủ đứng nhiều tầng | Mặt dưới tầng trên | 25–35 cm |
| Tủ đảo, tủ kính cao | Nóc tủ | 40–60 cm |
| Trần showroom | Ray trần, đèn âm trần | Trên 150 cm |
Đo h trên bản vẽ nội thất trước khi chọn góc. Nếu nội thất chưa chốt, ghi khoảng h dự kiến và chọn đầu rọi có zoom.
Ghi vào bản vẽ và bảng vật tư
- Trên mặt cắt tủ, ghi h từ mặt đèn tới mặt khay.
- Trên mặt bằng khay, vẽ vòng tròn vùng sáng theo bảng tra cho từng đầu rọi.
- Ghi góc chiếu, công suất, CCT, CRI cho từng vị trí.
- Bóc tách số đầu rọi, chiều dài ray, số đầu nối, tải driver. Cách bóc tách xem bài bóc tách vật tư hệ ray mini cho lô tủ trưng bày.
Checklist kiểm tra tại công trình
| Hạng mục | Cách kiểm | Đạt khi |
|---|---|---|
| Khoảng cách h | Đo từ mặt đèn tới mặt khay | Đúng bản vẽ ± 2 cm |
| Đường kính vệt sáng | Đặt giấy trắng lên khay, đo vệt sáng rõ | Gần giá trị bảng tra |
| Vị trí vệt so với nhóm món | Bày hàng mẫu, quan sát từ vị trí khách | Mỗi nhóm nằm trong vệt |
| Chói | Nhìn vào tủ từ vị trí khách đứng và ngồi | Không thấy điểm sáng gắt |
Câu hỏi thường gặp
Vệt sáng đo được lớn hơn bảng tra?
Bảng tính theo góc 50% cường độ. Mắt còn thấy phần sáng mờ ngoài góc này, nên vệt nhìn thấy thường lớn hơn một chút. Dùng bảng tra để so sánh giữa các phương án.
Đầu rọi có zoom thì tra thế nào?
Tra theo góc sẽ đặt khi lắp. Ghi góc đã chỉnh vào biên bản bàn giao để thay thế đúng sau này.
Bảng này dùng cho đèn âm trần được không?
Được, công thức chỉ phụ thuộc góc chiếu và khoảng cách. Với đèn âm trần, h là khoảng cách từ trần tới mặt khay.
Đầu rọi góc 10° có nên dùng cho nhẫn đơn?
Có thể, khi h từ 30 cm trở lên. Với h = 30 cm, vệt 10° khoảng 5,2 cm, vừa một chiếc nhẫn chủ. Ở h thấp hơn, vệt quá nhỏ và khó căn đúng vị trí khi nhân viên đổi hàng.
Gửi bản vẽ tủ để nhận sơ đồ đầu rọi
📞 Gọi 0938 07 48 49, gửi mặt cắt tủ và mặt bằng khay.
Kỹ sư G-Tech trả lại sơ đồ bố trí đầu rọi và bảng vật tư trong 48 giờ.
📍 TP.HCM · Hà Nội, thi công toàn quốc
Xem thêm: datasheet, file IES đầu rọi · quy trình thi công showroom 7 bước
Nguồn tham khảo: định nghĩa góc chiếu theo 50% cường độ cực đại (thực hành trắc quang IES/CIE); công thức hình học vệt sáng hình nón; XAL, khuyến nghị nhiều điểm sáng nhỏ cho trưng bày trang sức.