EN 12464-1 đặt mức 500 lux và UGR ≤ 19 cho quầy thu ngân trong cửa hàng bán lẻ. Khu bán hàng chung chỉ cần 300 lux, UGR ≤ 22. Quầy giao dịch vàng nhẫn còn khó hơn quầy thu ngân thông thường. Mặt quầy có màn cân điện tử bằng kính, tem nhỏ trên sản phẩm và giấy kiểm định cần đọc chính xác.
Bài này dành cho kiến trúc sư và nhà thầu khi lập phương án chiếu sáng quầy giao dịch trong tiệm vàng, showroom trang sức. Nội dung gồm chỉ tiêu độ rọi, kiểm soát chói, vị trí đèn so với màn cân và cách ghi vào hồ sơ thiết kế.
Quầy giao dịch khác quầy trưng bày ở đâu
Quầy trưng bày phục vụ thị giác thẩm mỹ: ánh sáng nhấn, tương phản cao, điểm lấp lánh. Quầy giao dịch phục vụ việc kiểm tra: đọc số trên cân, đọc chữ trên tem, so màu vàng. Ba yêu cầu kỹ thuật vì vậy khác:
- Độ rọi ngang trên mặt quầy phải đủ để đọc chữ nhỏ, không chỉ đủ để món hàng nổi.
- Chói phản xạ trên mặt kính cân và mặt quầy kính là rủi ro chính, nặng hơn chói trực tiếp.
- Độ đồng đều trên mặt quầy cần cao để không có vùng tối dưới tay nhân viên.
Chỉ tiêu đề xuất cho hồ sơ thiết kế
| Chỉ tiêu | Quầy giao dịch | Khu bán hàng chung | Căn cứ |
|---|---|---|---|
| Độ rọi duy trì trên mặt quầy (Ēm) | 500–1.000 lux | 300 lux | EN 12464-1 (quầy thu ngân 500 lux); quầy trang sức thường trên 1.000 lux |
| Giới hạn chói UGR | ≤ 19 | ≤ 22 | EN 12464-1 |
| Độ đồng đều U₀ | ≥ 0,6 | ≥ 0,4 | Thực hành chiếu sáng bán lẻ |
| CRI (Ra) | > 90 | ≥ 80 | Đọc đúng màu vàng 24K |
| CCT | 3500–4000K | Theo concept | Đọc chữ rõ, màu vàng gần ánh sáng ban ngày |
Nếu quầy giao dịch nằm liền tủ trưng bày 3000K, ghi rõ chênh lệch nhiệt độ màu không quá 1000K giữa hai khu. Khách không thấy món hàng đổi màu khi nhân viên chuyển từ tủ sang quầy.
Vị trí đèn so với màn cân
Chói phản xạ xuất hiện khi góc tới của tia sáng trên mặt kính bằng góc nhìn của người đọc. Với quầy giao dịch, người đọc là cả khách ngồi đối diện và nhân viên đứng sau quầy. Bố trí đèn phải tránh vùng phản xạ của cả hai.
- Xác định vị trí mắt. Lấy chiều cao mắt khách ngồi (khoảng 1,15–1,20 m) và nhân viên đứng (khoảng 1,50–1,60 m). Ghi vào mặt cắt quầy.
- Vẽ vùng phản xạ. Từ mắt mỗi người, vẽ tia tới tâm màn cân rồi đối xứng qua mặt kính lên trần. Hai vùng giao với trần là vùng không đặt đèn.
- Dời đèn ra ngoài vùng. Thường lệch 20–30 cm về phía khách hoặc phía nhân viên so với trục màn cân. Dùng đèn âm trần chóa sâu, có lưới tổ ong để cắt tia xiên.
- Chiếu từ hai phía. Hai đèn chéo nhau làm mờ bóng tay nhân viên trên giấy tờ.
Cách tính UGR và chọn lưới tổ ong xem bài kiểm soát UGR và chói phản xạ trên mặt kính tủ.
Tính số đèn cho quầy 1,8 m
Với đèn âm trần góc hẹp, độ rọi tại tâm vệt sáng tính theo công thức E = I / h². Trong đó I là cường độ sáng (cd) tại tâm, h là khoảng cách từ đèn tới mặt quầy. Công thức và bảng tra vệt sáng theo góc chiếu có trong bài tính độ rọi điểm cho đèn âm trần góc hẹp.
Quy trình tính cho hồ sơ:
- Chọn mức Ēm mục tiêu, ví dụ 750 lux.
- Lấy file IES của đèn, nhập vào DIALux evo cùng mặt bằng quầy.
- Đặt lưới điểm tính trên mặt quầy, cách mép 5 cm.
- Kiểm Ēm, U₀ và UGR tại vị trí mắt khách và nhân viên.
- Điều chỉnh số đèn, góc chiếu, vị trí cho đến khi đạt cả ba chỉ tiêu.
Đèn trong khoang tủ dưới mặt quầy (khay nhẫn) dùng thanh LED 12V DC, CRI > 90, cùng CCT với đèn mặt quầy. Tính tải bộ nguồn theo tổng công suất thanh, chạy tối đa 80% định mức.
Phối hợp với nội thất, camera an ninh và điện
Quầy giao dịch là điểm giao của nhiều bộ môn. Ghi rõ trong hồ sơ để tránh sửa tại công trình:
- Nội thất: chốt vật liệu mặt quầy trước khi chốt đèn. Kính trong phản xạ mạnh hơn đá nhám. Mặt quầy kính cần dời đèn xa trục hơn.
- Camera an ninh: camera quay mặt quầy không được nhìn thẳng vào đèn. Đánh dấu vị trí camera trên cùng mặt bằng trần với đèn.
- Điện: mạch đèn quầy giao dịch tách khỏi mạch tủ trưng bày. Khi bảo trì tủ, quầy vẫn hoạt động.
- Trần: kiểm tra chiều sâu trần tại vị trí đèn. Đèn chóa sâu cần khoảng lọt trần lớn hơn đèn thường.
Checklist nghiệm thu quầy giao dịch
| Hạng mục | Cách kiểm | Đạt khi |
|---|---|---|
| Độ rọi mặt quầy | Đo lux theo lưới điểm, tối thiểu 9 điểm | Ēm ≥ giá trị thiết kế, U₀ ≥ 0,6 |
| Phản xạ trên màn cân | Ngồi ghế khách và đứng vị trí nhân viên, đọc số cân | Không thấy vệt sáng che số |
| Bóng tay trên giấy tờ | Đặt tờ hóa đơn, nhân viên thao tác | Chữ đọc được dưới bóng tay |
| Chênh CCT với tủ liền kề | Đo CCT bằng máy quang phổ cầm tay | ≤ 1000K |
| Hồ sơ | Datasheet có CRI, file IES, bản tính DIALux | Đủ, khớp mã đèn lắp thực tế |
Mẫu biên bản và cách đặt lưới điểm đo xem bài biên bản nghiệm thu chiếu sáng showroom, đo lux theo lưới điểm.
Lỗi hay gặp trong hồ sơ
| Lỗi | Hậu quả tại công trình | Cách sửa trong hồ sơ |
|---|---|---|
| Đèn đặt đúng trục màn cân | Vệt sáng che số, khách hỏi lại | Vẽ vùng phản xạ trên mặt cắt, dời đèn |
| Ghi CCT chung cho cả showroom | Quầy giao dịch 2700K, chữ ngả vàng | Ghi CCT riêng cho quầy giao dịch |
| Chỉ ghi “đèn âm trần CRI cao” | Nhà cung cấp giao đèn CRI 80 | Ghi CRI > 90, yêu cầu phiếu đo |
| Không ghi UGR | Đèn chóa nông, chói mắt khách ngồi | Ghi UGR ≤ 19 và loại chóa |
Câu hỏi thường gặp
Quầy giao dịch có cần cao hơn 1.000 lux không?
Không cần. Trên 1.000 lux, mặt quầy kính phản xạ mạnh hơn và mắt nhân viên mỏi khi làm việc cả ngày. Mức 500–1.000 lux đủ đọc chữ nhỏ và soi màu.
Dùng chung đèn trần showroom cho quầy giao dịch được không?
Đèn trần chung thường góc rộng, chiếu từ xa nên độ rọi mặt quầy thấp và dễ chói màn cân. Nên có đèn riêng cho quầy, điều khiển trên mạch riêng.
Có cần file IES cho đèn quầy giao dịch?
Cần nếu hồ sơ yêu cầu bản tính độ rọi và UGR. Không có file IES thì không mô phỏng được UGR tại vị trí mắt.
Gửi bản vẽ quầy để nhận phương án
📞 Gọi 0938 07 48 49, gửi bản vẽ mặt bằng hoặc mặt cắt quầy giao dịch.
Kỹ sư G-Tech trả lại sơ đồ bố trí đèn và bảng vật tư trong 48 giờ.
📍 TP.HCM · Hà Nội, thi công toàn quốc
Xem thêm: quy trình 7 bước thi công chiếu sáng showroom · tài liệu kỹ thuật, datasheet và file IES
Nguồn tham khảo: EN 12464-1 (bảng chỉ tiêu cho khu bán lẻ và quầy thu ngân); TRILUX, hướng dẫn chiếu sáng quầy giao dịch và khu thu ngân; HyperLite, khuyến nghị độ rọi cho quầy trang sức.